موجود برای دلالان، ناموجود برای بیماران کدام داروها در ایران کمیاب یا نایاب شده اند؟
رژیم آسان: هر یک قلم دارو شاید برای ما، فقط یک عدد خشک و خالی باشد، اما حتی کم اهمیت ترین داروها از نظر ما، نیازی حیاتی برای شخصی است که از بیماری در رابطه با فقدان آن دارو رنج می برد.
به گزارش رژیم آسان به نقل از خبر آنلاین، تا آن زمان که فردی گرفتار بیماری خاصی نشود، هیچ وقت اهمیت دارو و بالاتر از آن، عوارض فقدان، کمیابی و یا دلال بازی درباره ی آن، برای او معنای دقیق و درستی نخواهد داشت.
تابناک در خبری نوشت: کمیاب بودن دارو و یا ایجاد بازار سیاه و دلالی برای آن، از آن دسته اتفاقاتی است که اصل انسانی و دینی ایجاب می کند تا خیلی زود برای رفع مسئله اقدام گردد. نیابد از کنار آن گذشت و یا پی گیری را به آینده موکول کرد. یک عده ای -همین حالا که شما گزارش را می خوانید- از نداشتن داروی مرتبط درد می کشند و در شرایط ناگواری هستند.
تازه ترین گزارش ها و اظهارات مسؤلان حوزه دارو نشان داده است که باآنکه میزان کمبود دارو در ایران نسبت به سالهای قبل کاهش یافته، اما بازهم شماری از داروهای تخصصی و حیاتی با کمبود، کاهش موجودی یا دشواری دسترسی مواجه هستند. اهمیت این مساله برای بیماران دچار بیماریهای خاص و مزمن بیشتر است؛ چونکه در خیلی از این موارد، امکان جایگزینی سریع دارو وجود ندارد.
بر اساس آخرین اظهارات سازمان غذا و دارو، تعداد کمبود داروهای اساسی و حیاتی که در سال ۱۴۰۱ به ۳۴۱ قلم رسیده بود، در ماه های اخیر به حدود ۶۵ قلم کاسته شده است. با این وجود، در گزارشهای جدیدتر، حدود ۱۰۰ تا ۱۰۶ قلم دارو با کمبود یا موجودی کمتر از یک ماه شناسایی شده اند. عموما تفاوت این اعداد به زمان پایش، نوع دارو و معیار مورد استفاده برای تعریف کمبود بازمی گردد.
منابع مختلف و رسانه ها، گزارشهای مختلفی از کمبودهای دارویی عرضه کرده اند. در بین داروهایی که در ماه های اخیر بیشتر نام آنها در گزارشهای رسانه ای و اظهارات انجمن های بیماران طرح شده، فرآورده های در ارتباط با بیماران هموفیلی و تالاسمی جایگاه ویژه ای دارند.
فاکتور ۱۳؛ یکی از حساس ترین کمبودها
فاکتور انعقادی ۱۳ یکی از مهم ترین داروهای مورد نیاز بیماران دچار کمبود این فاکتور است. گزارشهای انتشار یافته در ماه های اخیر از کاهش شدید موجودی این فرآورده و دشواری تأمین آن برای بیماران آگاهی داده اند. اهمیت فاکتور ۱۳ به سبب تخصصی بودن آنست. بیمارانی که به این فرآورده نیاز دارند، نمی توانند بسادگی آنرا با یک داروی معمولی جایگزین کنند. در گزارشهای اخیر حتی درباره ی کاهش ذخیره اضطراری این دارو هشدار داده شده است.
در کنار فاکتور ۱۳، نام دو فرآورده دیگر یعنی هیومیت P و فیبرینوژن هم در گزارشهای در ارتباط با کمبود داروهای بیماران هموفیلی و اختلالات انعقادی تکرار شده است.
هیومیت P برای برخی بیماران دچار بیماری فون ویلبراند و کمبود فاکتور VIII استفاده می شود و فیبرینوژن هم برای بیماران دچار کمبود شدید این ماده انعقادی به کار می آید. گزارشهای انتشار یافته در سال ۱۴۰۵ از دشواری دسترسی به این فرآورده ها حکایت دارند.
تالاسمی؛ جیدنیو بازهم مساله ساز
گروه دیگری که با مشکلات تأمین دارو مواجه است، بیماران تالاسمی هستند. جیدنیو یا دفرازیروکس یکی از مهم ترین داروهای مورد استفاده برای کنترل تجمع آهن در بدن این بیماران است.
گزارش های انتشار یافته در ماه های اخیر، همچون اظهارات کنشگران و انجمن های بیماران تالاسمی، از کمبود یا دشواری دسترسی به جیدنیو خبر می دهند. اهمیت این دارو بدین سبب است که بیماران تالاسمی بنابراین دریافت مکرر خون امکان دارد با تجمع آهن در بدن مواجه شوند و به داروهای دفع کننده آهن نیاز داشته باشند.
دسفرال یا دفروکسامین هم از دیگر داروهای مورد استفاده در درمان اضافه بار آهن است که نام آن در گزارشهای در ارتباط با مشکلات تأمین داروی بیماران تالاسمی مطرح گردیده است.
انسولین؛ مشکل در تعدادی انواع و برندها
انسولین هم طی ماه های اخیر یکی از داروهای پرحاشیه در بازار ایران بوده است. برخی گزارشهای رسانه ای از اختلال در دسترسی به بعضی از انواع انسولین وارداتی آگاهی داده اند.
در مقابل، مسؤلان سازمان غذا و دارو تاکید کرده اند که نمی توان وضعیت موجودی برخی انواع یا برندهای خاص را با «کمبود عمومی انسولین» یکی دانست. بگفته مسؤلان، بخش مهمی از نیاز کشور بوسیله تولید داخلی و واردات تأمین می شود.
در همین گروه، متفورمین وضعیت متفاوتی دارد. برمبنای آخرین آمار اعلام شده از طرف مسؤلان دارویی، تولید و تأمین متفورمین افزایش پیدا کرده و این دارو هم اکنون در زمره داروهای دارای کمبود شدید قرار نمی گیرد.
داروهای اعصاب و روان؛ گزارش هایی از نایابی
همچنین در عرصه اعصاب و روان هم گزارشهای مختلفی از کمبودها وجود دارد. در ماه های اخیر گزارش هایی درباره ی دشواری تهیه برخی داروهای اعصاب و روان هم انتشار یافته است. همچون نام هایی که در گزارشهای رسانه ای طرح شده اند میتوان به سرترالین، ونلافاکسین، ریسپریدون و کلوزاپین اشاره نمود. سرترالین و ونلافاکسین عمدتا در درمان افسردگی و برخی اختلالات اضطرابی کاربرد دارند. ریسپریدون و کلوزاپین هم برای برخی اختلالات روان پزشکی تجویز می شوند.
داروهای سرطان؛ کمبودهای تخصصی و مقطعی
داروهای مورد استفاده بیماران دچار سرطان هم امسال با مشکلاتی در زمینه تأمین مواجه بوده اند. البته برعکس برخی فرآورده های هموفیلی و تالاسمی، در گزارشهای تازه کمتر میتوان نام یک داروی شیمی درمانی مشخص را به عنوان داروی بطورکامل ناموجود و دارای کمبود سراسری مشاهده کرد.
بخش قابل توجهی از مشکلات این بیماران به داروهای تخصصی، وارداتی و اقلامی مربوط می شود که تأمین آنها به ارز، مواد اولیه و شبکه واردات وابستگی بیشتری دارد.
در این حوزه همین طور باید میان کمبود واقعی دارو و افزایش قیمت یا کاهش پوشش بیمه ای تفاوت قائل شد. برخی بیماران امکان دارد به سبب قیمت بالا یا محدودیت بیمه ای نتوانند داروی مورد نیاز خودرا تهیه کنند، در حالیکه دارو از نظر شبکه رسمی توزیع موجود است. برای این بیماران، همین موضوع، معنایی غیر فقدان دارو ندارد؛ بنابراین وظیفه نهادهای مربوطه، تدارک شرایط خرید این داروها و دسترسی آسان تر به آنهاست.
آنتی بیوتیک ها و داروهای کودکان
آنتی بیوتیک ها و خصوصاً برخی سوسپانسیون های خوراکی هم در آمارهای رسمی کمبود دارویی سال ۱۴۰۵ دیده شده اند.
این مساله در مورد داروهای خردسالان اهمیت بیشتری پیدا می کند، چونکه همه داروهای بزرگسالان را نمی توان بسادگی جایگزین فرآورده های مناسب خردسالان کرد. طبق آخرین اظهارات مسؤلان سازمان غذا و دارو، ظاهرا قسمتی از کمبودهای این گروه در ماه های اخیر برطرف شده است.
داروهای بیهوشی و بیمارستانی
کمبود دارو در بیمارستان ها هم یکی از بخش های مهم مساله است. طبق گزارش های رسمی، برخی داروهای بیهوشی، سرم ها و داروهای مورد استفاده در بیمارستان ها در مقاطعی با کاهش موجودی مواجه بوده اند.
با این حال، سازمان غذا و دارو تاکید کرده است که کمبود دارو در یک بیمارستان، خصوصاً بیمارستان هایی که با مشکلات مالی و بدهی مواجه اند، الزاماً به مفهوم کمبود همان دارو در کل کشور نیست. این تفکیک برای تحلیل آمار اهمیت زیادی دارد؛ چونکه دارویی امکان دارد در یک مرکز درمانی موجود نباشد، اما در شبکه توزیع یا بیمارستان های دیگر قابل تهیه باشد.
این گزارش تمام می شود، اما درد نه!
یکی از علل سردرگمی درباره ی وضعیت دارو، تفاوت در تعریف «کمبود» است. امکان دارد یک گزارش از ۶۵ قلم داروی اساسی و حیاتی سخن بگوید، در حالیکه گزارش دیگری تعداد اقلام دارای موجودی کمتر از یک ماه را بالاتر از ۱۰۰ قلم اعلام نماید.
از نظر مسؤلان، در شهریور ۱۴۰۵، مشکل دارو در ایران بیشتر به صورت کمبودهای نقطه ای، مقطعی و تخصصی دیده می شود و با کمبود فراگیر همه گروههای دارویی متفاوت است.
اما از زاویه دیگری هم باید موضوع را دید؛ گران بودن دارو، بازار دلالی و قاچاق و... برای عمده بیماران، معنایی جز نایاب شدن و فقدان دارو ندارد. وقتی او زمینه تهیه دارو را ندارد، درحقیقت با نایابی دارو مواجه است؛ در مقابل آن، چیزی که از تمامی این بازارها و کاسبی ها و مسئولیت پذیری ها! نصیب بیمار می شود، «درد» است؛ دردی که همین حالا هم در جان او جریان دارد و با پایان این گزارش هم به انتها نمی رسد.
منبع: رژیم آسان
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب